Aktualności | 70 lat Śląskiego Jazz Clubu. Wielki Koncert Jubileuszowy w Gliwicach

Siedem dekad historii, tysiące koncertów i festiwali, kolejne pokolenia znakomitych muzyków i niezmienna pasja do jazzu. Stowarzyszenie Muzyczne Śląski Jazz Club świętuje 70-lecie działalności. 

Z tej wyjątkowej okazji 1 października, w Teatrze im. Tadeusza Różewicza w Gliwicach, odbył się uroczysty Koncert Jubileuszowy, podczas którego na jednej scenie spotkali się wybitni artyści związani ze Śląskim Jazz Clubem, gliwickim i śląskim środowiskiem muzycznym oraz polską sceną jazzową.

To był wieczór pełen muzycznych spotkań, specjalnie przygotowanych aranżacji, premier płytowych i niepowtarzalnych składów, a także wręczania nagród i wyróżnień. Jubileusz był z jednej strony okazją do przypomnienia bogatej historii jednego z najstarszych i najważniejszych stowarzyszeń jazzowych w Polsce, z drugiej celebracją współczesnego, żywego jazzu – muzyki, która od 70 lat łączy w Śląskim Jazz Clubie artystów i publiczność.

Na scenie wystąpili:
Big Band Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach pod dyrekcją Sebastiana Sołdrzyńskiego i prof. Andrzeja Zubka oraz: Paweł Tomaszewski, Wojciech Myrczek, Karo Glazer, Piotr Schmidt, Krzysztof Kobyliński Niedziela Trio (Jacek Niedziela-Meira, Wojciech Niedziela, Gabriel Niedziela), Bartek Pieszka Quartet, Arek Skolik, Krzysztof Kijas i inni wyjątkowi goście. Program artystyczny zaprezentował też Ireneusz Krosny. 

Podczas wydarzenia wręczono nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za osiągnięcia artystyczne dla Piotra Schmidta – gliwiczanina, jednego z czołowych polskich trębaczy jazzowych, kompozytora, producenta muzycznego i wydawcy, który od kilku lat kieruje Śląskim Jazz Clubem oraz Brązowy Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis przyznany przez Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pawłowi Tomaszewskiemu, jednemu z najbardziej wszechstronnych polskich pianistów jazzowych, kompozytorowi, aranżerowi, producentowi muzycznemu i pedagogowi, od wielu lat mocno związanemu ze śląskim środowiskiem jazzowym. 

Wręczono też 7 nagród Jubileuszowych Stowarzyszenia Muzycznego Śląski Jazz Club za szczególne zasługi dla jego działalności

Otrzymali je: prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka (za tworzenie w Gliwicach atmosfery sprzyjającej rozwojowi kultury, za otwartość na inicjatywy artystyczne oraz wspieranie organizacji pozarządowych, które współtworzą kulturalne życie miasta), Wiceprezydent Gliwic Łukasz Gorczyński (za wyjątkową przychylność wobec działalności ŚJC, wsparcie inicjatyw i planów rozwoju, cenne wskazówki oraz bardzo dobrą atmosferę współpracy), Daniel Ryciak (były prezes, a obecnie wiceprezes ŚJC), Paweł Kołodziej (wieloletni wiceprezes Stowarzyszenia, aktywnie zaangażowany w organizację koncertów i wydarzeń ŚJC, autor setek wyjątkowych zdjęć z życia Stowarzyszenia), dr. hab. Tomasz Kipka, wykładowca Instytutu Sztuk Plastycznych Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, który od lat współtworzy wizualną stronę festiwalu Jazz w Ruinach, a przede wszystkim odpowiada za organizację międzynarodowego konkursu na plakat jazzowy), Magdalena Mokrzycka (prezes Gliwickich Zakładów Urządzeń Technicznych GZUT, która od 2019 r. bezpłatnie udostępnia Stowarzyszeniu Halę Modeli GZUT – wyjątkową przestrzeń, która stała się gliwickim domem festiwalu Jazz w Ruinach) oraz mecenas Bartłomiej Medaja z kancelarii KTW.Legal w Katowicach (za wyjątkowe i skuteczne zaangażowanie w pozyskiwanie prywatnych partnerów i sponsorów wspierających przedsięwzięcia kulturalne ŚJC, w szczególności festiwal Jazz w Ruinach).

– Jubileusz ma znaczenie szczególne. 70 lat w przypadku instytucji kultury to nie tylko imponujący wiek. To dowód ciągłości idei, która przetrwała całkowicie odmienne epoki – od czasów, gdy zdobycie jazzowej płyty czy możliwość publicznego wykonania tej muzyki miały zupełnie inny ciężar niż obecnie – po współczesność, w której muzyka dostępna jest natychmiast i niemal bez ograniczeń. Zmienił się świat, ale podstawowa idea jazz clubu pozostała aktualna: bezpośrednie spotkanie ludzi wokół muzyki wykonywanej na żywo – mówi Piotr Schmidt.

Stowarzyszenie Muzyczne Śląski Jazz Club to najstarsze nieprzerwanie działające stowarzyszenie jazzowe w Polsce. Jego historia wiąże się z polską kulturą powojenną. To opowieść o czasach, w których jazz był nie tylko muzyką, lecz także synonimem wolności, niezależności i otwarcia na świat. To opowieść o ludziach, którzy przez siedem dekad potrafili tę ideę przekazywać kolejnym pokoleniom, zaszczepiać w kolejnych generacjach miłość i pasję do tego niezwykłego zjawiska pod tytułem jazz. 

Korzenie Stowarzyszenia sięgają 1955 r. To wtedy pojawiła się grupa młodych Gliwiczan – studentów Politechniki Śląskiej i absolwentów szkoły muzycznej – którzy chcieli po prostu grać jazz. Trafili na Jana Piotrowskiego, ówczesnego kierownika Zakładowego Domu Kultury Huty „Zabrze”, żołnierza Powstania Warszawskiego. To właśnie tam pojawiła się przestrzeń dla środowiska, które wkrótce miało stworzyć jedną z najważniejszych organizacji w historii polskiego jazzu.

Narodziny w czasach odwilży

Za symboliczną datę narodzin Śląskiego Jazz Clubu przyjmuje się 19 października 1956 r. Tego dnia odbyło się zebranie założycielskie, podczas którego wybrano władze i zatwierdzono statut organizacji. Wśród jej twórców znaleźli się m.in. Jan Piotrowski, Henryk Choliński, Tadeusz Kosiński, Jan Kwaśnicki, Maria Skrzyniarz, Władysław Folwarczny i Wiesław Kwasek. Pierwszym prezesem został Jan Piotrowski, sekretarzem Henryk Choliński, a skarbnikiem Maria Skrzyniarz.
Wokół ŚJC powstało środowisko muzyków, animatorów, krytyków, organizatorów i melomanów. Klub pomagał młodym artystom rozpoczynać działalność, organizował koncerty, jam sessions i festiwale, zapraszał muzyków z kraju i zagranicy, a przede wszystkim tworzył przestrzeń regularnego kontaktu z jazzem.

Śląski Jazz Club nie jest wyłącznie świadkiem historii polskiego jazzu. Jest jednym z miejsc, w których ta historia rzeczywiście się tworzyła – i nadal się tworzy

Już w latach 60. i 70. środowisko skupione wokół SJC należało do najbardziej dynamicznych ośrodków jazzowych w kraju. Ważnym wydarzeniem stał się Boom Jazz, którego pierwsza edycja odbyła się w listopadzie 1973 r. Festiwal organizowany był przez Śląski Jazz Club wspólnie ze studenckim klubem Gwarek, a jego inicjatorami byli Władysław „Duniek” Majewski, Henryk Choliński i Krzysztof Kobyliński. Charakterystyczną cechą imprezy była klubowa atmosfera i wyjątkowo bliski kontakt artystów z publicznością. Z inicjatywami środowiska ŚJC związane były przedsięwzięcia, które później zaczęły funkcjonować jako samodzielne i rozpoznawalne marki polskiej kultury muzycznej – wśród nich Rawa Blues oraz Metalmania. 

Od 2002 r. jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedsięwzięć Stowarzyszenia stał się „Czwartek Jazzowy z Gwiazdą” prezentujący wybitnych artystów polskich i zagranicznych. Pierwszą gwiazdą cyklu była niemiecka gitarzystka Susan Weinert. W kolejnych latach przez scenę przewinęły się dziesiątki ważnych postaci polskiego i międzynarodowego jazzu. 

W 2004 r. rozpoczęła się historia Międzynarodowego Festiwalu Jazz w Ruinach – przedsięwzięcia, które szczególną uwagę poświęca młodemu pokoleniu artystów i łączy muzykę ze sztukami wizualnymi, a które ostatnimi czasy się bardzo mocno rozwija. W obu tych inicjatywach kluczową rolę odegrał ówczesny prezes Stowarzyszenia, Mirosław Rakowski. 

Za swoją działalność Śląski Jazz Club otrzymał m.in. odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz wyróżnienie „Marka Śląskie” w kategorii Kultura. Przy okazji wcześniejszego jubileuszu list gratulacyjny do Stowarzyszenia skierował także Herbie Hancock. (mf)